e-Öğrenme

Teknolojik gelişmelerin insanlığın hizmetine sunulması düşüncesi her ne kadar tam anlamıyla hayata geçirilememiş olsa da alt yapı eksiklikleri, yüksek maliyet gibi bazı sorunların elverdiği ölçülerde hayatımızın belirli alanlarında teknolojiden bağımsız hareket etmek neredeyse olanaksız hale geldi. Teknoloji, üretim aşamalarından alışverişe kadar pek çok alanda karşımıza çıktığı gibi eğitim alanında da yerini almış durumda. e-Öğrenme, adının başındaki "elektronik" ön ekininde belirlediği gibi, teknolojinin doğrudan doğruya "ortam" oluşturduğu bir öğrenme modelidir.

Modern bir kavram olarak eğitim teknolojileri, bilişim dünyasındaki gelişmelere paralel bir biçimde kendisini sürekli revize etmektedir. e-Öğrenmeyi, eğitim teknolojilerinden ayrı tutmadan yeni bir model öneren kapsayıcı bir proje olarak değerlendirmek gerekir. Klasik eğitim anlayışının eğitmen odaklı, öğrenen kişinin pasif bir alıcı olduğu biçimden öğrenci odaklı, eğitmenin öğrenen kişiye kılavuzluk ettiği yeni bir biçime dönüştüğü bilinmektedir. e-Öğrenme, eğitmenin ve öğrenenin birlikte varolduğu süreç odaklı bir biçim önermektedir. Bu süreç, etkileşimi başat teknik olarak gören ve bunu yaparken teknolojinin tüm olanaklarından yararlanmayı amaçlayan bir süreçtir.

Bilgisayar teknolojileri, öğrenen kişinin tek başına ya da bir grup içinde zamanı ve mekanı kendi koşullarına göre belirlediği, öğrenme süresini kendi hızına göre ayarladığı, bilgi düzeyini ölçerek doğru içeriği seçebildiği uygun bir ortam sağlamaktadır.

Lokal olarak belli kayıtların tutulduğu veri tabanı uygulamalarıyla entegre çalışan CD Romların giderek yerini İnternet tabanlı programlara bırakmaya başladığı bir süreci yaşıyoruz. Bu dönemde kullanıcıya ait verilerin, eğitim programlarındaki başarı düzeylerinin, katılım oranlarının kaydedildiği Öğretim Yönetim Sistemleri - ÖYS (Learning Management System - LMS) popülerlik kazanmaya devam etmektedir.

Öğretim Yönetim Sistemleri (Learning Management Systems - LMS)

Dünyada olduğu gibi ülkemizde de pek çok Öğretim Yönetim Sistemi hazırlanmış ve kullanıma sunulmuştur. ÖYS'ler eğitim içeriklerinin son kullanıcıya sunulmasını sağlamakla kalmayıp, kullanıcıların ders kayıtları, sınav sonuçları ya da ilgi alanları gibi pek çok konuda raporlama yapabilmektedirler. Böylece verilen eğitimlerin amacına ulaşıp ulaşmadığı, eğitimi alan kullanıcıların hangi durumlarda ne gibi tepkiler verdiği vb. bazı geri bildirimler toplamak mümkün olmaktadır. STENO alt yapı olarak IBM LMS'i tercih etmiş ve hazırlanan içerikleri sizlere bu ortam üzerinden ulaştırmayı uygun bulmuştur.
ÖYS'ye kayıt yaptıran bir kullanıcı sunulan kurslar arasından kendisine bir program hazırlayabilir, çeşitli sertifika programları aracılığıyla kariyerini güçlendirebilir. Bununla birlikte hazırlanan eğitim içerikleri kişisel bilgisayara yüklenerek çevrim dışı (offline) çalışma seçeneği de tercih edilebilir.
IBM LMS gibi bazı ÖYS'ler sanal sınıflar oluşturarak, sohbet ve forumlarla aynı anda birden fazla kullanıcı İnternet üzerinden bir araya getirebilir ve eş zamanlı (senkron) eğitimler düzenlenmesine olanak verebilir.

e-Öğrenme Standartları

e-Öğrenme projelerinde eğitim içeriğinin yaratıldığı sistemle kısıtlı kalmasını önlemek, farklı ÖYS'lerde tekrar kullanılabilirliğinden emin olmak, içeriğin ve kullanıcı bilgilerinin paylaşılabilmesine olanak sağlamak, birlikte işlerliğine (interoperability) yardımcı olmak için öğrenme teknolojilerinde standartlara ve özel belirlenimlere gereksinim duyulmaktadır. Bu standartları 3 ana başlık altında toplayabiliriz.

• Öğrenme içeriği Standartları:

Öğrenme nesnelerini tanımlar, öğrenme nesnelerini paketler, öğrenme nesnelerinin sonuçlarını takip eder.


• Kullanıcı Standartları:

Kullanıcı bilgilerinin saklanması ve paylaşımını sağlar, yeterlilik ve sertifikayı tanımlar, gizlilik ve güvenliği garanti eder.


• Birlikte işlerlik Standartları:

Öğrenme sistemlerinin birlikte çalışmasını sağlar. Birden fazla sistemin bir arada çalışmasın sağlar.

Bu standartları yerine getirmek için bazı çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalardan bazıları şunlardır:
AICC (Aviation Industry CBT Committee): Aviation Endüstrisi BTE Komitesi
CBT (Computer Based Training): Bilgisayar Tabanlı Eğitim - BTE
IEEE (Institute of Electrical and Electronic Engineers): Elektrik-Elektronik Mühendisleri Enstitüsü
LTSC (Learning Technology Standards Committee): Eğitim Teknolojileri Standartları Komitesi
IMS: "An organization dedicated to developing specification for distributed Learning"
SCORM (Sharable Content Object Reference Model): Paylaşılabilir İçerik Nesne Referans Modeli

Günümüzde yaygın olarak tercih edilen standart SCORM'dur. STENO eğitim içerikleri SCORM uyumlu hazırlanmaktadır. Aynı biçimde IBM LMS de SCORM standardını desteklemektedir.